BHP i prawo pracy: Co z programem usuwania materiałów zawierających azbest?

Przypomnienie tej inicjatywy jest aktualne, jeśli wziąć pod uwagę, że zgodnie z uchwałą Rady Ministrów wprowadzająca w życie Program oczyszczania kraju z azbestu na lata 2009-2032 w latach 2012-2013 miała być przeprowadzona rzetelna ocena realizacji celów programu i opracowana jego aktualizacja. Najistotniejsze niedociągnięcia w dotychczasowej realizacji zadań to nieopracowanie gminnych, powiatowych i wojewódzkich programów usuwania azbestu oraz planów sytuacyjnych rozmieszczenia wyrobów zawierających azbest, niepełne informacje o ilości usuniętych wyrobów zawierających azbest, nieprzestrzeganie przepisów dotyczących postępowania z wyrobami zawierającymi azbest, niewystarczająca współpraca administracji rządowej i samorządowej itp.
Proces usuwania i transportu wyrobów zawierających azbest i odpadów na składowiska jest wysoce kosztochłonny i powoduje - niewystępujące wcześniej w tych miejscach - zagrożenia dla zdrowia i życia ludzi oraz dla środowiska. Za najbardziej racjonalne rozwiązanie uznano zatem wprowadzenie regulacji prawnej umożliwiającej pozostawianie w ziemi rur zawierających azbest oraz trwałe zabezpieczanie dróg zawierających azbest - pod warunkiem zewidencjonowania ich w planach miejscowych i dokumentacji nieruchomości. Do 2015 r. powinna zostać opracowana rzetelna informacja na temat stężeń włókien azbestu w powietrzu na terenie kraju. Dane te powinny stanowić tło dla danych o ilościach i rozmieszczeniu wyrobów zawierających azbest na terenie kraju, zaś wspólnie stanowić wytyczną do podejmowania działań w rejonach wymagających najpilniejszych działań w zakresie oczyszczania środowiska z azbestu.
Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 2 kwietnia 2004 r. w sprawie sposobów i warunków bezpiecznego użytkowania i usuwania wyrobów zawierających azbest (Dz. U. Nr 71, poz. 649 z późn. zm.) właściciel, użytkownik wieczysty lub zarządca (pracodawca) nieruchomości, a także obiektu, urządzenia budowlanego, instalacji przemysłowej lub innego miejsca zawierającego azbest ma obowiązek przeprowadzania kontroli stanu tych wyrobów w terminach wynikających z oceny ich stanu. Wyroby zawierające azbest, zakwalifikowane zgodnie z oceną do wymiany na skutek nadmiernego zużycia lub uszkodzenia powinny być usunięte przez właściciela, użytkownika wieczystego lub zarządcę nieruchomości.
Pracodawca-wykonawca prac polegających na zabezpieczaniu i usuwaniu wyrobów zawierających azbest obowiązany jest do uzyskania odpowiedniego zezwolenia, a następnie zatwierdzenia programu albo złożenia organowi informacji o sposobie zagospodarowania niebezpiecznych odpadów azbestowych. W związku z tym powinien skierować na przeszkolenie przez uprawnioną instytucję zatrudnianych pracowników oraz osoby, które będą kierować lub nadzorować prace polegające na zabezpieczaniu i usuwaniu wyrobów zawierających azbest. Szkolenie ma przede wszystkim dotyczyć bhp przy zabezpieczaniu i usuwaniu tych wyrobów oraz przestrzegania procedur dotyczących bezpiecznego postępowania z odpadami azbestowymi.
Kolejnym warunkiem jest posiadanie niezbędnego wyposażenia technicznego i socjalnego zapewniającego prowadzenie określonych planem prac oraz zabezpieczenie pracowników i środowiska przed narażeniem na działanie azbestu.
W celu zapewnienia warunków bezpiecznego usuwania wyrobów zawierających azbest, wykonawca prac jest w szczególności obowiązany do oznakowania, ogrodzenia i odizolowania od otoczenia obszaru prac przez zastosowanie osłon chroniących przed przenikaniem azbestu do środowiska, zapoznania pracowników bezpośrednio zatrudnionych przy tych pracach z planem prac, w szczególności z wymaganiami dotyczącymi bezpieczeństwa i higieny pracy w czasie wykonywania tych prac, zastosowania odpowiednich środków technicznych, ograniczających do minimum emisję azbestu do środowiska, w tym uszczelnienia otworów okiennych i drzwiowych, a także innych zabezpieczeń przewidzianych w planie bezpieczeństwa i ochrony zdrowia, do codziennego usuwania pozostałości pyłu azbestowego ze strefy prac przy zastosowaniu podciśnieniowego sprzętu odkurzającego lub metodą czyszczenia na mokro, do izolowania pomieszczeń w przypadku prowadzenia prac z wyrobami zawierającymi azbest-krokidolit.
Prace związane z usuwaniem wyrobów azbestowych należy prowadzić w sposób minimalizujący pylenie poprzez nawilżanie wodą wyrobów azbestowych przed ich usuwaniem lub demontażem i utrzymywanie w stanie wilgotnym przez cały czas pracy, a ponadto demontaż całych wyrobów (płyt, rur, kształtek) bez jakiegokolwiek uszkadzania (tam gdzie jest to technicznie możliwe), odspajanie materiałów trwale związanych z podłożem przy stosowaniu wyłącznie narzędzi ręcznych lub wolnoobrotowych, wyposażonych w miejscowe instalacje odciągające powietrze.

Data publikacji: 17 października 2013 r.