BHP: Prace spawalnicze jako prace niebezpieczne pożarowo

Procesem technologicznym często wykorzystywanym w zakładach przemysłowych są prace spawalnicze. Oprócz ich wykorzystywania w głównym profilu działalności, często zdarza się, że tego typu prace wykonywane są również jako działalność pomocnicza (np. w działach utrzymania ruchu). Z racji swego charakteru, prace te należy traktować jako niebezpieczne pożarowo.
O tym, jak istotne jest właściwe zabezpieczenie przeciwpożarowe przy prowadzeniu prac spawalniczych świadczą pojawiające się systematycznie doniesienia prasowe, informujące o pożarze spowodowanym niewłaściwie prowadzonymi pracami spawalniczymi. Takim przykładem może być pożar w kopalni „Bielszowice", gdzie zawalił się ok. 200-metrowy pomost transportowy na powierzchni kopalni. Zgodnie z oświadczeniem przedstawicieli kopalni, prawdopodobnym powodem tego pożaru było prowadzenie niezgodnie z regulacjami prawnymi prac spawalniczych. W wyniku niewłaściwego zabezpieczenia miejsca pracy nastąpiło zaprószenie ognia, w wyniku którego rozprzestrzenił się pożar. Innym przykładem może być pożar, jaki wybuchł na dachu międzynarodowego lotniska w Düsseldorfie w 1996 r., w wyniku którego zmarło 17 osób, a około 100 zostało rannych. Pożar wybuchł wskutek nieprawidłowo przeprowadzonego procesu spawania elementów konstrukcyjnych dachu lotniska. Warto zwrócić uwagę, że tego typu zdarzenia zazwyczaj mają miejsce w obrębie niestacjonarnych stanowisk pracy.
Podstawowe wymagania dotyczące wykonywania prac niebezpiecznych pożarowo (w tym prac spawalniczych) zostały zawarte w rozporządzeniu Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów (Dz. U. Nr 109, poz. 719) – dalej r.o.p.b. Zgodnie z § 36 r.o.p.b. przed rozpoczęciem prac niebezpiecznych pod względem pożarowym, mogących powodować bezpośrednie niebezpieczeństwo powstania pożaru lub wybuchu, właściciel, zarządca lub użytkownik obiektu:
- ocenia zagrożenie pożarowe w miejscu, w którym prace będą wykonywane;
- ustala rodzaj przedsięwzięć mających na celu niedopuszczenie do powstania i rozprzestrzeniania się pożaru lub wybuchu;
- wskazuje osoby odpowiedzialne za odpowiednie przygotowanie miejsca pracy, za przebieg oraz zabezpieczenie miejsca po zakończeniu pracy;
- zapewnia wykonywanie prac wyłącznie przez osoby do tego upoważnione, posiadające odpowiednie kwalifikacje;
- zaznajamia osoby wykonujące prace z zagrożeniami pożarowymi występującymi w rejonie wykonywania prac oraz z przedsięwzięciami mającymi na celu niedopuszczenie do powstania pożaru lub wybuchu.
Przy wykonywaniu prac, o których mowa powyżej, należy również:
- zabezpieczyć przed zapaleniem materiały palne występujące w miejscu wykonywania prac oraz w rejonach przyległych, w tym również elementy konstrukcji budynku i znajdujące się w nim instalacje techniczne;
- prowadzić prace niebezpieczne pod względem pożarowym w pomieszczeniach lub przy urządzeniach zagrożonych wybuchem lub w pomieszczeniach, w których wcześniej wykonywano inne prace związane z użyciem łatwo palnych cieczy lub palnych gazów, jedynie wtedy, gdy stężenie par cieczy lub gazów w mieszaninie z powietrzem w miejscu wykonywania prac nie przekracza 10% ich dolnej granicy wybuchowości;
- mieć w miejscu wykonywania prac sprzęt umożliwiający likwidację wszelkich źródeł pożaru;
- po zakończeniu prac poddać kontroli miejsce, w którym prace były wykonywane, oraz rejony przyległe;
- używać do wykonywania prac wyłącznie sprzętu sprawnego technicznie i zabezpieczonego przed możliwością wywołania pożaru.
Prace spawalnicze powinny wykonywać osoby posiadające odpowiednie kwalifikacje potwierdzone właściwymi uprawnieniami. Nie pozwoli to co prawda w pełni zabezpieczyć się przed zagrożeniami pożarowymi, niemniej zatrudnienie odpowiednio przeszkolonego pracownika z pewnością pozwoli na ograniczenie poziomu ryzyka.
Oprócz przytoczonych wymagań prawnych należy również przywołać inne przepisy prawne, regulujące kwestię wykonywania prac spawalniczych. Są to m.in.:
- rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 27 kwietnia 2000 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy przy pracach spawalniczych (Dz. U. Nr 40, poz. 470) poświęcone wymaganiom bhp przy pracach spawalniczych obejmujących spawanie, napawanie, lutowanie, zgrzewanie i cięcie termiczne metali i tworzyw termoplastycznych;
- rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 6 lutego 2003 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy podczas wykonywania robót budowlanych (Dz. U. Nr 47, poz. 401), którego rozdział 16 został poświęcony pracom spawalniczym.

Data publikacji: 29 października 2013 r.